सपने/स्वप्न/Dreams

मूल विचार: हिंदी

 

सपने

सपने देखना हमारी फितरत होती हैं। खुली आँखों से सपने देखो या फिर बंद आँखों से। सपने तो बस सपने होते हैं।

एक मरहम जैसे हमारी सारी बेतुकीसी परेशानियों को लिए उड़ जाने वाले सपने। सपने होते क्या हैं? ऐसी हजारों ख्वाहिशें जिन्हे पूरा करनेके लिए जरुरत होती हैं सिर्फ आँखे मूँदनेकी, सपनों में  जाने की। कहते हैं की आंखे खुली रखकर सपने पुरे होते हैं। खैर कुछ सपने ऐसेभी होते हैं जो बस आँखे बंद करकेही पुरे किये जा सकते हैं।

क्या आप अपने सपनों के बारेमें सब लोगों को बताते हैं? जाहिर सी बात हैं की इसका जवाब “नहीं” हैं।

लेकिन वॉल आर्ट फेस्टिवल में इचिरो एंदोजी ने पतंगबाजी का कार्यक्रम आयोजित कर सेकड़ो खाबों को इकट्ठा किया।

हा! हा! ठहरिए। सब विस्तार से बता रही हूँ।

वॉल आर्ट फेस्टिवल बिहार में और महाराष्ट्र में २०१० से आयोजित किया जा रहा हैं। इनमें इचिरो एंदोजी ने बहुत बार एक कलाकार की तौर पर हिस्सा लिया हैं। वे हमेशा खुद उत्साही रहकर बच्चों की ऊर्जा के साथ कुछ अलग ही कलाकृति की रचना कर जाते। पतंगबाजी भी इसके लिए कैसे अपवाद होगी? वे बच्चों को पतंग बनाना सिखाते और उन्हें कहते की अपने सपनों को उनपर लिखें। और फिर उन्हें एक-दूसरे से जोड़कर माला बनाकर उड़ाते थे। ये सिलसिला कला प्रदर्शनी के आखरी दिन तक चलता।

एक-दूसरे से जुड़े हुए आसमान में उड़ते हुए सपने। उन्हें देख लगता की बस ये तो पुरे हो ही गए!!

उनकी उड़ान देखकर मैं हमेशा भावुक होती हूँ। उस उड़ान की याद से भी आँखे भर आती हैं। उन्हें देख जो कुछ शब्द सूझें वो आप सबके साथ बाँटने जा रही हूँ।

 

आज नदी पर सपनों से बहुत कुछ सिखा। सपनों की उड़ान के साथ दिल ने भी असीम अवकाश में खुली उड़ान भरी।

नीचे जमीन पर बहती नदी

आकाश में पतंगों पर बहते सपने

हरे, नीले, पीले, गुलाबी

रंगीन निखरें हँसते हुए सपने

एक साथ सूरज की ओर बढ़ते

छोटे-बडोंके तरह-तरह के सपने

नरिंगी सूरज टिकटिकी बाँधे

सपने निहारते जैसे पुकार रहा हो

भूरे बादल सिना ताने बड़े जोश में

सूरज छिपाकर कर दे रौशनी को धुंदला

डर जाते पतंग मन ही मन

थोड़ा हौसला हो जाता कम

इतनेमेंही हवा लहराती, थोड़ी जोर से बहती

हाँथ थामे पतंगों का मचलती वह कहती

न रखना कोई मन में डर और शक

हमेशा रखो अपना ध्येय अटल

देखो नीचे खेतों में पलते कईं सपनें

बीजों से निकले अंकुर नन्हे-मुन्हे

इन्हे तपीश भी सहनी हैं सूरज की

और फिरसे बारिश में हैं उभारना

फिर जब ये हो जाएंगे बड़े

इन्हे अपने दानों को भी हैं त्यागना

इनको कोई खेद नहीं न हैं कोई दुःख

इनको तो बस आए मुस्कुराकर बाँटना सुख

ए पतंगों, सुनो ध्यान से बात ये हैं जरुरी

यह छोटे चावल के पत्ते हरपल गीत गाते हैं

दूसरों के सपनों की पूर्ती के सपनेहीं इनको भातें हैं

पतंगों ने तब जोश से फिरसे भरी उड़ान

उनके होठों पर सजी थी धीरज भरी मुस्कान

____________________________________________________________________________________________

मूळ विचार: हिंदी

 

स्वप्न

स्वप्न पाहणे हा आपला स्वभावच असतो. मग ती स्वप्न डोळे बंद करून पहा किंवा उघडे ठेवून. स्वप्न तर स्वप्न असतात.

एकाद्या मलमासारखी जणू आपल्या सगळ्या निरर्थक काळज्यांना घेऊन उडून जाणारी स्वप्न. स्वप्न असतात तरी काय? अशा हजारो इच्छा ज्या पूर्ण करण्यासाठी गरज असते ती फक्त डोळे बंद करण्याची, स्वप्न पाहण्याची. असं म्हणतात कि डोळे उघडे ठेवून स्वप्न पूर्ण करतात. असो. काही स्वप्न अशी असतात कि जी पूर्ण करण्यासाठी डोळे बंद करण्याशिवाय पर्याय नसतो.

तुम्ही तुमच्या स्वप्नांबाबतीत सगळ्यांना सांगता का हो? या प्रश्नाचं उत्तर निश्चितच “नाही” असं आहे.

पण वॉल आर्ट फेस्टिवल मध्ये इचिरो एंदो यांनी पतंग उडवण्याचा कार्यक्रम आयोजित करून शेकडो स्वप्नांना एकत्र आणलं.

हो, हो, थांबा. सगळं सविस्तर सांगते.

वॉल आर्ट फेस्टिवल बिहार आणि महाराष्ट्रात २०१० पासून आयोजित केलं जातंय. यामध्ये इचिरो एंदो अनेक वेळा कलाकार म्हणून सहभागी झालेत. ते नेहमी स्वतः उत्साही राहून मुलांच्या ऊर्जेच्या मदतीने काहीतरी वेगळीच कलाकृती साकारतात. मग पतंग उडवणं याला अपवाद कसं ठरेल? ते मुलांना पतंग बनवायला शिकवायचे आणि सांगायचे कि त्यावर आपली स्वप्न लिहा. मग ते सगळे पतंग एकत्र जोडून त्यांची एक माळ बनवायचे आणि हि माळ आकाशात एकत्र उडवायचे. आणि मग हे असं प्रदर्शनाच्या शेवटच्या दिवसापर्यंत चालायचं.

एकमेकांना जोडलेले असतांना आकाशात उडणारे पतंग आणि त्यावरची स्वप्न. त्यांच्याकडे पाहून वाटायचं कि हि स्वप्न तर खरंच पूर्णच झालीयत.

त्यांची भरारी पाहून मला नेहमी भरून येतं. त्या भरारणाऱ्या आठवणीनेच डोळ्यांत पाणी तारारतं. त्यांना पाहून जे काही शब्द मनात उमटले ते आज तुम्हा सगळ्यांसमोर मांडत्येय.

 

आज नदीवर स्वप्नांकडून खूप काही शिकायला मिळालं. स्वप्नांच्या भरारीबरोबर मनानेही असीम आकाशात भरारी घेतली.

खाली जमिनीवर वाहणारी नदी

आकाशात पतंगांवर वाहणारी स्वप्न

हिरवी, निळी, पिवळी, गुलाबी

रंगीत, तेजस्वी, हसरी स्वप्न

एकत्र सूर्याकडे उडणारी

लहान-मोठ्यांची निरनिराळी स्वप्न

नारिंगी सूर्य टक लावून

स्वप्न न्याहाळत जणू हाक मारतोय

काळे ढग छाती पुढे काढून फार जोशात

सूर्याला लपवून टाकतात करून उजेड धूसर

मनातल्या मनात घाबरून जाऊन पतंग

हरवून बसतात आपलं धैर्य थोडं

इतक्यात हवेची झुळूक थोडी जोराने वाहत येते

पतंगांचा हात धरून ती अल्लडपणे सांगते

मनात नका ठेऊ कुठलीच भीती आणि शंका

नेहमी ठेवा आपलं लक्ष्य अटळ

बघा खाली शेतात वाढणारी असंख्य स्वप्न

बीजांमधून निघालेले लहानगे अंकुर

त्यांना सूर्याचा तापही सहन करायचाय

पुन्हा पावसात तरारून उभारी भरायचीय

नंतर जेव्हा ते वाढतील, मोठे होतील

त्यांना आपले दाणेही देऊन टाकायचेत

यांना नाही कुठला खेद नाही कुठलं दुःख

यांना तर फक्त हसून वाटता येतं सुख

अरे पतंगांनो, ऐका ही गोष्ट आहे महत्वाची

हि लहान भाताची पाती प्रत्येक क्षण गाणं गुणगुणतात

इतरांच्या स्वप्नपूर्तीची स्वप्नच यांना भावतात

पतंगांनी तेव्हा पुन्हा घेतली उत्साहाने भरारी

त्यांची मनं तेव्हा दिसली धैर्यपूर्ण आणि हसरी

____________________________________________________________________________________________

Original thought: Hindi

 

Dreams

To dream is something that comes very naturally to all of us. It doesn’t matter whether we see dreams when we are awake or sleeping. Dreams are simply that, dreams.

Like some kind of a balm for our unreasonable worries, the dreams fly away with our tensions. What really are dreams? For completing thousands of such wishes, all we need to do is close our eyes and to enter the world of dreams. They say, we realize our dreams when we keep our eyes open. So it may be! However, there are some dreams that can only be completed when you close your eyes.

Do you tell about your dreams to everybody? Obviously, the answer to this question is “no”.

However, during Wall Art Festival, Mr Ichiro Endo arranged an event of kite flying and manged to gather hundreds of dreams together.

Wait! Wait! I am telling you everything in detail.

Since 2010, Wall Art Festival is being organized in Bihar and Maharashtra. In the Festival, Mr Ichiro Endo has participated as an artist several times. Being his enthusiastic self and combining the energies of the children, he develops something unique every time. So, kite flying is also not an exception. He taught all the children how to make the kites and asked them to write their dreams on their surface. After that, all these kites were tied together with the help of a string and they were flied together in the sky. This kite-flying event would continue till the last day of the art exhibition.

Dreams, connected with each other and flying in the sky! Looking at them, you feel that they indeed have come true!!

I become sentimental looking at their flight. When I am reminded of the flight, tears pool in my eyes. Today, I am going to share with all of you the words that came up in my mind when I was watching kites flying in the sky.

 

Toady, I learnt a lot of things from the dreams flying over the river. Watching the flight of the dreams, even my heart flew and soared in the eternal sky.

River flowing down on the land

Dreams flowing on kites in the sky

Green, blue, yellow, pink

Colorful, bright smiling dreams

Together flying towards the sun

Different dreams of children and adults

Orange sun is staring as if

Gazing at dreams, calling on to them

Dark clouds very bravely and enthusiastically

Hide the sun making the light very dim

The kites become afraid somewhere inside

Their persistence would go down a little

Right then, a breeze would blow a little vigorously

Holding the kite’s hand, it jovially would tell them

Don’t hold yourself back because of fear or doubt

Keep your objective firm always

Look at the dreams growing in the fields down

The tiny sprouts coming out from the seeds

They have to endure the heat of the sun

And they have to rise up again in the rain

Then, when they would grow up

They also have to give away their seeds

They do not have any regret or any sadness

All they know is to smilingly share happiness

Oh kites, listen carefully, this is a very important story

These small leaves of rice sing a song every moment

They only cherish the dream of fulfilling others’ dream

Then, the kites flew again, rejuvenated

On their lips lies a smile full of patience

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

w

Connecting to %s